{"id":28,"date":"2026-04-19T09:28:22","date_gmt":"2026-04-19T08:28:22","guid":{"rendered":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/?p=28"},"modified":"2026-04-19T09:31:04","modified_gmt":"2026-04-19T08:31:04","slug":"nabosprak-og-nabospraksundervisning","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/2026\/04\/19\/nabosprak-og-nabospraksundervisning\/","title":{"rendered":"Nabospr\u00e5k og nabospr\u00e5ksundervisning"},"content":{"rendered":"\n

Kva er nabospr\u00e5k? Og kvifor skal me arbeida med svensk og dansk spr\u00e5k i den norske skulen? Etter sjuande og tiande \u00e5rstrinn har me i den norske l\u00e6replanen kompetansem\u00e5l som omhandlar b\u00e5de dansk og svensk spr\u00e5k. Her er m\u00e5la at elevane skal innom temaet nabospr\u00e5k og at dei gjennom utforsking og refleksjonar arbeidar med si eiga nabospr\u00e5kforst\u00e5ing (LK20). Professor i nordisk spr\u00e5kvitenskap, Stian H\u00e5rstad, tek opp ein av dei grunnleggjande tankane bak arbeid med spr\u00e5kforst\u00e5inga. Det ligg ein s\u00e6rleg verdi i det \u00e5 kunna sitt eige morsm\u00e5l n\u00e5r ein kommuniserer i lag med andre skandinavar (H\u00e5rstad, 2025, s.9). For \u00e5 kunne arbeida med nabospr\u00e5kforst\u00e5inga, la oss f\u00f8rst kasta eit kort blikk p\u00e5 kva begripe nabospr\u00e5k inneber. I f\u00f8lge H\u00e5rstad p\u00e5peikar han at det ikkje er nok med eit geografisk naboskap for \u00e5 kunne kalla spr\u00e5ket nabospr\u00e5k. For \u00e5 bli karakterisert som nabospr\u00e5k m\u00e5 brukarane av spr\u00e5ka kunna kommunisera saman, utan at dei har lese seg opp om spr\u00e5ket til den andre i f\u00f8revegen. Nabospr\u00e5k er med andre ord spr\u00e5k med fleire lingvistiske likskapar, men som likevel blir rekna som ulike spr\u00e5k (H\u00e5rstad, 2025, s.18).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dansk og svensk er nabospr\u00e5ka til det norske spr\u00e5ket.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Sj\u00f8lv om l\u00e6replanane har tydelege kompetansem\u00e5l rundt temaet nabospr\u00e5k, viser unders\u00f8kingar at mange norskl\u00e6rarar nedprioriterer nabospr\u00e5kundervisninga til fordel for andre emne i norskfaget. Kvifor skal me prioritera \u00e5 utvida nabospr\u00e5kforst\u00e5inga? Og korleis kan me som norskl\u00e6rarar nytta oss av dei ressursane som finst der ute? H\u00e5rstad meiner at sj\u00f8lv om denne undervisninga har komme noko i skuggen for andre emne, er det ikkje heilt krise om ein er fr\u00e5 Noreg (H\u00e5rstad, 2025, s.28). Det viser seg nemleg at nordmenn har vesentleg betre nabospr\u00e5kforst\u00e5ing enn b\u00e5de danskar og svenskar, og det er det fleire grunnar til. Den eine er at det norske spr\u00e5ket reint lingvistisk st\u00e5r midt i mellom svensk og dansk spr\u00e5k. Historisk sett har det norske ordtilfanget mykje til felles med det danske spr\u00e5ket. I tillegg har me fleire fellestrekk med svensk spr\u00e5k n\u00e5r det gjeld uttale. Det at Noreg f\u00f8rst har vore under dansk styre og deretter underlagt Sverige, kan tenkjast \u00e5 ha bidrege til nordmenns evner til \u00e5 tilpassa seg ulike spr\u00e5kformer.<\/p>\n\n\n\n

Nyttige l\u00e6ringsressursar<\/h2>\n\n\n\n

S\u00e5 korleis finna gode faglege ressursar som kan engasjera elevane til \u00e5 utforska si eiga spr\u00e5kforst\u00e5ing? Foreningen Norden<\/em> er ein organisasjon som arbeider mellom anna for \u00e5 styrkja samarbeidet mellom dei nordiske landa. Foreningen Norden<\/em> har sidan 1919 vore ein p\u00e5drivar for nordisk samarbeid. Foreninga formidlar kunnskap om nordisk spr\u00e5k, historie og samfunnsforhold, og dessutan bidreg til \u00e5 byggja ned grenser i Norden. Foreningen Norden<\/em> tilbyr ogs\u00e5 l\u00e6remiddel i skulen og over 200 skular og bibliotek er allereie medlemmer. Foreninga har ein eigen digital undervisningsportal, Norden i skulen<\/em>. Her finst det eit stort utval av b\u00e5de tekstar, spel, filmar og ulike undervisningsopplegg ein som l\u00e6rar kan nytta seg av n\u00e5r ein skal i gang med nabospr\u00e5kundervisninga. Denne undervisningsportalen er gratis \u00e5 bruka, og ein f\u00e5r tilgang til nettsida ved \u00e5 oppretta ein brukar. Derfr\u00e5 kan ein enkelt orientera seg rundt ulike undervisningsmateriale. F\u00f8rst kan ein velja om det er grunnskule eller vidareg\u00e5ande skule ein \u00f8nskjer \u00e5 finna undervisningsopplegg til, deretter er det ulike filter ein kan huka av, slik som kva klassetrinn og om det til d\u00f8mes skal dreia seg om spr\u00e5k, historie eller samfunnsfag. Etter mi meining er Forening Norden<\/em> si undervisningsplattforma Norden i skulen<\/em> ei spennande ressurs som kan vera med \u00e5 bidra til \u00e5 gjera planlegginga av nabospr\u00e5kundervisninga b\u00e5de enklare og forh\u00e5pentleg ogs\u00e5 meir engasjerande for elevane i skulen.<\/p>\n\n\n\n

Geografisk orientering<\/h2>\n\n\n\n

Eg arbeider sj\u00f8lv med elevar p\u00e5 mellomtrinnet i grunnskulen og har derfor teke utgangspunkt i kva undervisningsopplegg som kan motivera og engasjera elevar i sjette og sjuande klasse. Eg synest Norden i skulen<\/em> har mykje gode ressursar.  Eit opplegg som eg fann interessant var Fakta om dei nordiske landa<\/em>. I denne ressursen f\u00e5r elevane arbeidd med dei geografiske forholda i Norden. I tillegg f\u00e5r elevane utforska likskapar og ulikskapar mellom dei nordiske landa gjennom \u00e5 lesa faktaarka som f\u00f8lgjer med. Her kan dei til d\u00f8mes orientera seg om kva for eit av dei nordiske landa som har det st\u00f8rste arealet, korleis dei ulike flagga ser ut eller i kva land det h\u00f8gaste fjellet ligg. Dette er eit opplegg eg kunne tenkt meg \u00e5 teke i bruk i ein oppstartsfase til temaet og ressursen er ein fin m\u00e5te \u00e5 orientera seg kring landa i Norden.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Elevane blir geografisk orienterte, samtidig som dei arbeider med likskapar og ulikskapar mellom dei nordiske landa.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Vennskap over spr\u00e5kgrenser<\/h2>\n\n\n\n

Ein annan ressurs eg trur kunne vore sv\u00e6rt spennande og utforska er \u00e5 finna ein vennskapsklasse. Gjennom Norden i skulen har ein moglegheit for \u00e5 komma i kontakt med ein vennskapsklasse fr\u00e5 eit anna nordisk land. Det \u00e5 kunna ha ein vennskapsklasse fr\u00e5 nabolanda v\u00e5re Danmark og Sverige trur eg kan engasjera elevar p\u00e5 ein heilt annan m\u00e5te enn eit faktaark kan gjera. Ved \u00e5 kommunisera med andre elevar fr\u00e5 Danmark eller Sverige p\u00e5 ekte \u00e5pnar mange spennande moglegheiter for l\u00e6ring, b\u00e5de fagleg, sosialt og kulturelt. For \u00e5 kunna komma i kontakt med ein annan vennskapsklasse m\u00e5 ein melda klassen inn gjennom Norden i skulen.<\/em> N\u00e5r ein melder klassen sin inn som vennskapsklasse, kan ein ogs\u00e5 velja mellom kva klassetrinn, land, fag og samarbeidsformer ein \u00f8nskjer \u00e5 fokusera p\u00e5. Det kan vera lurt \u00e5 ta i bruk fleire av samarbeidsformene i kommunikasjonen slik som brevvenner, videochat og samarbeidsoppg\u00e5ver. Norden i skulen tilr\u00e5r \u00e5 starta vennskapssamarbeidet med \u00e5 skriva brev til kvarandre for deretter \u00e5 g\u00e5 vidare til videochat og ulike samarbeidsoppg\u00e5ver. Ein kan ogs\u00e5 melda klassen p\u00e5 nordisk skulechat. Nordisk skulechat fungerer slik at elevane f\u00e5r moglegheit \u00e5 snakka med andre elevar fr\u00e5 Danmark eller Sverige innanfor eit bestemt tidsrom. For april m\u00e5nad kan eg til d\u00f8mes melda p\u00e5 klassen min i ein temachat som heiter Kvardagen min i Norden.<\/em> Her f\u00e5r elevane h\u00f8ve til \u00e5 \u00f8va p\u00e5 spr\u00e5kferdigheitene sine p\u00e5 norsk, dansk og svensk, samtidig som dei vil f\u00e5 eit innblikk i korleis ein typisk skuledag ser ut for ein elev fr\u00e5 eit anna nordisk land. I denne ressursen f\u00e5r ein ogs\u00e5 tilgang til ei rekkje sp\u00f8rsm\u00e5l som kan vera nyttige \u00e5 ta i bruk ved ein slik samtale.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ein kan engasjera elevar i nabospr\u00e5k og kultur gjennom ein autentisk kommunikasjon med ein annan nordisk elev<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Etter \u00e5 ha vorte kjent med organisasjonen Foreningen Norden og f\u00e5tt eit innblikk i undervisningsportalen, Norden i skulen<\/em>, har eg f\u00e5tt mange nyttige r\u00e5d til undervisning knytt til nabospr\u00e5k. Ressursane til Norden i skulen<\/em> har heilt klart inspirert meg og er noko eg kjem til \u00e5 ta i bruk i m\u00f8te med nabospr\u00e5kundervisninga i skulen.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Litteraturliste:<\/h2>\n\n\n\n

H\u00e5rstad, Stian. 2025. Nabospr\u00e5k og nabospr\u00e5kundervisning. Oslo: Cappelen Damm.<\/p>\n\n\n\n

Utdanningsdirektoratet. L\u00e6replan i norsk (NOR01-07), 2020.<\/p>\n\n\n\n

Foreningen Norden. (2026). https:\/\/www.norden.no\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

Norden i skolen. (2026). https:\/\/nordeniskolen.org\/nb\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kva er nabospr\u00e5k? Og kvifor skal me arbeida med svensk og dansk spr\u00e5k i den norske skulen? Etter sjuande og tiande \u00e5rstrinn har me i den norske l\u00e6replanen kompetansem\u00e5l som omhandlar b\u00e5de dansk og svensk spr\u00e5k. Her er m\u00e5la at … Les videre →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3801,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28"}],"collection":[{"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3801"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66,"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28\/revisions\/66"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/home.uia.no\/hannehaal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}