{"id":94,"date":"2020-03-19T18:47:55","date_gmt":"2020-03-19T17:47:55","guid":{"rendered":"http:\/\/home.uia.no\/kristinet\/?p=94"},"modified":"2020-03-21T16:27:04","modified_gmt":"2020-03-21T15:27:04","slug":"boka-svartedalen-kan-gje-barn-og-unge-lyst-til-a-lesa-meir-av-fantastisk-litteratur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/2020\/03\/19\/boka-svartedalen-kan-gje-barn-og-unge-lyst-til-a-lesa-meir-av-fantastisk-litteratur\/","title":{"rendered":"Boka \u201dSvartedalen\u201d kan gje barn og unge lyst til \u00e5 lesa meir av fantastisk litteratur."},"content":{"rendered":"

\u201dSvartedalen\u201d(2015) er ein gr\u00f8ssar skriven av Atle Hansen.<\/a><\/p>\n

\"\"
Foto: Marius Knutsen<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"<\/a>\u201dSvartedalen\u201d er gitt ut med midlar fr\u00e5 \u201dLeser s\u00f8ker bok<\/a>\u201d p\u00e5 nynorsk. Dette er b\u00f8ker tilpassa for lesarar som har utfordringar med \u00e5 f\u00e5 med seg innhald i vanleg tekst.<\/p>\n

Boka passar for barn og unge mellom 10-16 \u00e5r, men er spanande for vaksne som slit med lesing ogs\u00e5. Framandspr\u00e5klege kan ha nytta av det enkle spr\u00e5ket, spaning, kort historie og introduksjon til norsk kultur og overtru.<\/p>\n

Handlinga i boka f\u00f8reg\u00e5r i sommarferien og eg-personen m\u00e5 feriere i huset der faren budde d\u00e5 han vaks opp. Det gjekk rykte om at Kapteinen sp\u00f8kte i huset. Kapteinen var han som hadde bygd huset og han hadde tent seg rik p\u00e5 \u00e5 vere kaptein p\u00e5 seglskutar.<\/p>\n

Hovudpersonen som me aldri f\u00e5r vite namnet eller kj\u00f8nnet p\u00e5 (sj\u00f8lv om hen f\u00e5r kallenamnet «Romeo»), kjedar seg \u00e5leine p\u00e5 ferie. Til slutt tar hen seg ein tur ut i skogen. Hen f\u00e5r ikkje f\u00e5r lov av faren \u00e5 g\u00e5 der, men gjer det likevel. Heilt utan mobil, m\u00e5l og plan startar hen turen. Inni skogen kalt Svartedalen opplev hen noko underleg og uforklarleg. Det er ei stemme som kviskrar: \u201dGi meg att det som er mitt!\u201d(s.19). Hen m\u00e5 finna ut kva stemma krev tilbake.\u00a0 Faren hadde ein liknande oppleving d\u00e5 han var gut. Dette fortel han til eg-personen, men det er som om faren ikkje fortel heile historia.<\/p>\n

Svartedalen f\u00f8reg\u00e5r i den realistiske verda med glidande \u00f8vergong til den magiske verda. Den er underfundig og gjev oss ein kjensle av \u00e5 ikkje vere heilt sikker p\u00e5 om dette er noko magisk eller ikkje. Forfattaren har ofte opne rom som lesaren m\u00e5 tolke sj\u00f8lv. Tzvetan Todorov(1970) seier: \u201dfantastisk litteratur er noe som utfordrer normalvirkeligheten der vi ikke kan helt f\u00e5 bestemt om det er snakk om noe magisk eller ikke.\u201d<\/p>\n

Det fantastiske i Svartedalen er med p\u00e5 \u00e5 skapa noko uregjerleg og oppdragande problematisk. Som n\u00e5r guten berre g\u00e5r ut i skogen sj\u00f8lv om faren har advart han:<\/p>\n

«Eg er ikkje ein unge lenger.<\/p>\n

Eg g\u00e5r der eg vil.»<\/p>\n

(s. 10)<\/p>\n

Dette er eit oppr\u00f8r mot faren og eit steg mot l\u00f8sriving fr\u00e5 foreldra. Denne initiasjonsprosessen er typisk n\u00e5r barn er p\u00e5 veg mot \u00e5 bli vaksen. Den m\u00f8rke skogen kan ogs\u00e5 vere ein metafor for dei kjenslene eit barn kan oppleva i prosessen til \u00e5 bli eit meir sj\u00f8lvstendig individ. Fr\u00e5 \u00e5 vere eit barn som ikkje m\u00e5 ta viktige val, s\u00e5 opplev barnet eit behov for \u00e5 styra vala sine sj\u00f8lv.<\/p>\n

Svartedalen er ei bok som er er god til \u00e5 lesa h\u00f8gt i klasserommet. Den tar ikkje lang tid \u00e5 lesa og det er f\u00e5 daudpunkt. Som formidlar kunne eg lagt inn lesestopp og diskutert undervegs. Samstundes er boka s\u00e5 kort at ein kunne fyrst lest boka samanhengande, s\u00e5 lese den med lesestopp. Det kan ogs\u00e5 vere spanande \u00e5 pr\u00f8va \u00e5 laga forskjellig slutt p\u00e5 boka. Det er mange tema som ein kan ta opp. Du kan snakka med elevane om kva dei tenkjer om korleis eg-personen l\u00f8yser problema og korleis elevane ville l\u00f8yst problema sj\u00f8lv. Ein kan ogs\u00e5 snakka om det var rett av hen \u00e5 trosse faren og om elevane har opplevd liknande situasjonar sj\u00f8lv. Dei kan ogs\u00e5 snakka om dei trur p\u00e5 overtru og om dei har h\u00f8yrt om plassar i n\u00e6rmilj\u00f8et der det sp\u00f8kar.<\/p>\n

Dei fleste stadar har eit sagn fr\u00e5 der dei bur og er ein fin m\u00e5te \u00e5 introdusera dei for kultur og historie der dei kjem fr\u00e5. Det \u00e5 dela gruppa inn i sm\u00e5 grupper kan gjere det lettare \u00e5 f\u00e5 diskutert bok og v\u00e5ga \u00e5 sei noko om eigne opplevingar rundt overtru og opplevingar av at det sp\u00f8kar. Det hadde vore fint \u00e5 pr\u00f8va \u00e5 laga eit lite rollespel fr\u00e5 ei eller fleire scenar fr\u00e5 boka. Korleis vil eit vesen fr\u00e5 Haugfolket opptre og kva klede vil det ha? Eller teikne kva eg-personen s\u00e5g n\u00e5r hen gjekk inn i skogen:<\/p>\n

\u201dSj\u00f8lv midt p\u00e5 dagen er det m\u00f8rkt.\u201d<\/p>\n

(s.11).<\/p>\n

Denne korte, spanande og meiningsfortetta boka kan vere ein fin inngongsport til fantasisk litteratur. Det at den berre har 111 sider, luft mellom linjane, luft rundt kvar side og kvar linje har f\u00e5 ord gjer at lesaren held oppe konsentrasjonen lengre. Boka si skumle forside med den svarte katta med gule lysande auge kan gje barnet lyst til \u00e5 plukke den med seg fr\u00e5 hylla. Tema er ogs\u00e5 noko barn og unge kan kjenne seg att i. Boka har ikkje s\u00e5 mykje skildring, men er meir spaningsdriven. Dette gjer at lesaren ikkje \u00f8nskje \u00e5 legge boka fr\u00e5 seg.<\/p>\n

F\u00e5 rollefigurar gjer det lettare \u00e5 f\u00e5 oversikt og hugse handlingsforl\u00f8pet. P\u00e5 slutten av kvart kapittel, s\u00e5 har forfattaren ofte ein \u201dcliffhanger\u201d. Dette gjer at boka driv lesaren vidare i historien. Ein m\u00e5 berre finna ut kva som skjer vidare. Dei opne romma i boka er ogs\u00e5 noko som gjer at lesaren aldri er heilt sikker p\u00e5 kva som kan skje. Dette engasjerar lesaren til \u00e5 laga sine eigne refleksjonar. Den erfarne lesaren kan gjere sine refleksjonar, men den uerfarne vil ogs\u00e5 ha h\u00f8ve til sine refleksjonar. Her er ingen fasit. Som lesar kan den skapa meistringskjensle og f\u00e5 lyst til \u00e5 lesa fleire b\u00f8ker i same sjangaren.<\/p>\n

I denne tunge tida me opplevar koronaviruset kan lesing av uforst\u00e5eleg og skremmande ting, der det g\u00e5r bra til slutt, vere terapeutisk lesing.<\/p>\n

Klikk p\u00e5 boka for \u00e5 h\u00f8yra Atle Hansen lesa fr\u00e5 boka.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201dSvartedalen\u201d(2015) er ein gr\u00f8ssar skriven av Atle Hansen. \u201dSvartedalen\u201d er gitt ut med midlar fr\u00e5 \u201dLeser s\u00f8ker bok\u201d p\u00e5 nynorsk. Dette er b\u00f8ker tilpassa for lesarar som har utfordringar med \u00e5 f\u00e5 med seg innhald i vanleg tekst. Boka passar for barn og unge mellom 10-16 \u00e5r, men er spanande for vaksne som slit med … <\/p>\n

Fortsett \u00e5 lese \u00abBoka \u201dSvartedalen\u201d kan gje barn og unge lyst til \u00e5 lesa meir av fantastisk litteratur.\u00bb<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2438,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94"}],"collection":[{"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2438"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120,"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94\/revisions\/120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/home.uia.no\/kristinet\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}