Digitalisering av skulen.<\/p>\n\n\n\n
Digitalisering og bruk av ulike formar for digitale hjelpemiddel og verkt\u00f8y har for lengst vorte ein implementert del av norske elevars sin kvardag. Det er likevel slik at det kan vere stor skilnad fr\u00e5 skule til skule korleis desse verkt\u00f8ya vert nytta. I 2021 hadde minst 60 prosent av alle elevane i grunnskulen si eigen digitale eining knytt til internett. I vidareg\u00e5ande skule hadde alle elevar ein slik tilgang.[1]<\/a> Eg vil i denne oppg\u00e5va fors\u00f8ke og problematisere, samt sj\u00e5 mogelegheiter som er knytt til denne utviklinga. Korleis skal ein f\u00e5 til b\u00e5de skaparglede, engasjement og trong til utforsking ved hjelp av IKT, og kva kan fallgruvene vere p\u00e5 vegen?<\/p>\n\n\n\n Det finnast fleire m\u00e5tar \u00e5 b\u00e5de l\u00e6re og l\u00e6re bort p\u00e5. Tradisjonell tavleundervisning og \u00e5 lese i fysiske b\u00f8ker g\u00e5r ikkje av moten med det f\u00f8rste. Det finnast likevel gode m\u00e5tar \u00e5 gjere l\u00e6ringsprosessane b\u00e5de meir effektive og effektfulle p\u00e5 ved hjelp av digital teknologi. Nokre av faga i skulen har vorte endra grunna integrering av teknologibruk i samfunnet.[2]<\/a> Ein del av matematikkfaget g\u00e5r n\u00e5 meir eller mindre ut p\u00e5 \u00e5 meistre dei digitale verkt\u00f8ya som skal nyttast for \u00e5 l\u00f8yse ulike oppg\u00e5ver. Det \u00e5 klare \u00e5 bruke Geogebra for \u00e5 l\u00f8yse ulike likningar og lese av eit ekstremalpunkt p\u00e5 ein andregradsfunksjon har for ein del elever lite anna med matematikk \u00e5 gjere enn \u00e5 forst\u00e5 korleis dataprogrammet verker. Det same kan i nokon grad gjelde ved bruk av rekneark og plotting av data. Dersom ein i tillegg bruker digitale l\u00e6reb\u00f8ker kan ein sitte \u00e5 arbeide n\u00e6rmast i timesvis utan \u00e5 m\u00e5tte gjere ei einaste utrekning eller faktisk trenge \u00e5 skrive eit tall ved hjelp av klipp og lim funksjonen i Windows. Ein kan kopiere tabellen inn i reknearket, gjere utrekningar ved hjelp av ferdige formlar og kopier svaret inn i den digitale boka. Ein slik l\u00e6ringssituasjon krev i mykje st\u00f8rre grad at l\u00e6raren klarer \u00e5 forklare kva som faktisk skjer og korleis ein skal gjere same utrekninga dersom ein ikkje hadde hatt tilgang p\u00e5 ei digital eining. Situasjonane ovanfor er gode d\u00f8me p\u00e5 at digital kompetanse er viktig i seg sj\u00f8lve, b\u00e5de i ulike fag, men ogs\u00e5 korleis samfunnet generelt har utvikla seg. Utan digital kompetanse vil kvardagen blir sv\u00e6rt dyr og tungvinn. Ein m\u00e5 l\u00e6re seg nettbank og ein m\u00e5 l\u00e6re korleis ein bruker IKT i nesten alle jobbar i dagens samfunn. I tillegg vil det kunne f\u00e5 store sosiale konsekvensar for mange ved ikkje \u00e5 meistre den digitale kvardagen.[3]<\/a> Korleis skal skulen klare \u00e5 f\u00e5 alle med? Bruk av dataspel vil gjere at dei alle fleste ungdommar har ein viss digital kompetanse uansett korleis ein bruker digitale verkt\u00f8y i skulen. I aldersgruppa 9-18 \u00e5r brukte 96 % av gutane og 76 % av jentene dataspel kvar dag.[4]<\/a> I same rapport kjem det fram at 97 % av alle i same aldersgruppe har eigen mobiltelefon[5]<\/a> I skulesamanheng vil ein dessverre for finne ut av at det \u00e5 spele dataspel og bruke teksthandsamingsprogram, rekneark og dynamiske geometriprogram ikkje har mykje til felles. Det \u00e5 kunne lagre arbeidet sitt p\u00e5 ein f\u00f8rem\u00e5lstenleg m\u00e5te, lage strukturar og ha orden p\u00e5 filene er ikkje det same som \u00e5 spele Counter-Strike. Elevane er dessverre jamt over d\u00e5rlege til \u00e5 bruke pc-en p\u00e5 ein god m\u00e5te i h\u00f8ve til studieteknikk og l\u00e6ring. Sidan dei likevel er vande med \u00e5 bruke b\u00e5de PC og mobil vil dei fleste l\u00e6re fort kva som er lurt \u00e5 gjere. Dette er ein stor fordel. I tillegg har ein som l\u00e6rar mogelegheit til \u00e5 spele p\u00e5 lag med dataspela. Ikkje som berre som l\u00f8n. Dersom ein m\u00e5lrettar bruken av dataspel kan desse nyttas til l\u00e6ring. Dei fleste dataspel krev at ein oppdagar, forst\u00e5r og meistrar mange ulike handlingar og komplekse situasjonar.[6]<\/a> I samfunnsfag skal ein l\u00e6re om korleis samfunn er bygde opp. Kva limer saman menneske, kvifor flyttar menneske p\u00e5 seg og korleis lev ein saman i gode strukturar. I naturfag skal ein l\u00e6re om fornybar energi og berekraftig energiproduksjon. Ved \u00e5 bruke ein time eller to saman med elevane og spele SimCity fr\u00e5 1993 vil ein etter end undervisnings\u00f8kt f\u00e5 innleving i b\u00e5de budsjettarbeid, planlegging av bustadsoner, arbeidsl\u00f8yse, forureining, fornybar energi, vann og avl\u00f8p, samferdsle og krisehandtering ved hjelp av brannvesen og politi. Nokre vil sj\u00f8lvsagt ha st\u00f8rre utbytte enn andre, men slik vil det vere med den meste anna undervisning og. N\u00e5r eg fors\u00f8kte dette i ein 8. klasse, viste det seg at mange byrja spele same spelet heime. Dette utfoldar b\u00e5de skaparglede, engasjement og trong til \u00e5 utforske. Dersom ein bruker dataspel i relativt korte \u00f8kter, b\u00f8r det vere lett \u00e5 kome i gang og spelet b\u00f8r ikkje krevje stor spillkyndigheit.[7]<\/a> Fallgruvene kan vere mange. L\u00e6raren m\u00e5 ha ei st\u00f8 hand p\u00e5 rattet under i alle fall den f\u00f8rste prosessen. Det m\u00e5 i etterkant og vere eit poeng med \u00e5 bruke spelet. Eleven skal ha tileigna seg kunnskap om noko og inneha ein kompetanse utover det \u00e5 bruke pc-en, sj\u00f8lv om dette i seg sj\u00f8lve er viktig, n\u00e5r \u00f8kta er ferdig.<\/p>\n\n\n\n Digitale ferdigheiter er ein av dei fem basisferdigheitene norske elever skal meistre p\u00e5 lik line med lesing, rekning, skriving og uttrykke seg munnleg. Kunnskapsl\u00f8ftet K06 kalla det digital kompetanse og det at dette har vorte vidaref\u00f8rt i den nye l\u00e6replanen som ein basisferdigheit syner at det ikkje lenger ein separat kompetanse, men noko alle m\u00e5 meistre for \u00e5 kunne klare seg i samfunnet.[8]<\/a> Dei to siste l\u00e6replanane, som er politiske konsensusprodukt, vil difor freiste \u00e5 femne alle interesser i samfunnet, og dei tek dette innover seg. Oppl\u00e6ringa skal opne d\u00f8rer mot verda og framtida.[9]<\/a> Verda endrar seg med ei mykje st\u00f8rre hastigheit enn den gjorde for berre 20 \u00e5r sidan. S\u00e6rskild den vestlege verda er blitt digital og er stadig i endring.[10]<\/a> Korleis ein tilpassar seg endringane blir d\u00e5 ein viktig kompetanse for elevane. Informasjonssamfunnet gjer at det meste av informasjon kan finnast ved enkle tastetrykk. Utfordringa i skulen blir d\u00e5 meir \u00e5 gjere elevane f\u00f8rebudd p\u00e5 at kritisk tenking og kjeldekritikk blir viktigare og viktigare b\u00e5de no og i tida framover. Dette er s\u00e6rskild viktige ferdigheiter \u00e5 l\u00e6re seg for dei som har vekse opp med digital teknologi fr\u00e5 dei n\u00e6rmast vart f\u00f8dd.[11]<\/a> Korleis kan ein skilje fake news fr\u00e5 fakta? Korleis kan ein stole p\u00e5 informasjon som blir lagt fram som fakta? Med ei stadig glidande overgang mellom formelle l\u00e6reb\u00f8ker og meir eller mindre tilfeldig informasjon p\u00e5 internett har kjeldekritikk aldri vore viktigare. Meiningar og avgjerd teke p\u00e5 feil grunnlag er b\u00e5de dyrt og kan vere sv\u00e6rt farleg for eit demokratisk samfunn.<\/p>\n\n\n\n Digitalisering av skulen har mange fordelar. Men det har og mange skuggesider som det er viktig \u00e5 sette fokus p\u00e5. Det er til d\u00f8mes ikkje alt som treng \u00e5 gjerast digitalt. Det er framleis slik at det \u00e5 kunne skrive med ein blyant vil vere ein kompetanse dei fleste har nytte av p\u00e5 eit eller anna tidspunkt i livet. Fysiske l\u00e6reb\u00f8ker vil for mange vere eit betre alternativ enn dei digitale, sj\u00f8lv om mogelegheitene med digitale l\u00e6reb\u00f8ker kan vere sv\u00e6rt gode med omsyn til oppdatering jamf\u00f8r verda i endring. Det \u00e5 bruke Onenote eller liknande som kladdebok gir og store mogelegheiter for b\u00e5de samarbeid og oppf\u00f8lging. Leksene og notata blir der, kladdeboka som er utskriven forsvinn fort. Ein kan likevel fort oppleve, s\u00e6rskild blant mange jenter, at kladdeboka er eit viktig verkt\u00f8y for notat og innl\u00e6ring av kunnskap. \u00abDigital natives\u00bb har og ein tendens til \u00e5 ha kortare konsentrasjonsspenn.[12]<\/a> Dette treng ikkje \u00e5 gjere at dei l\u00e6rer mindre, men for elever som slit med konsentrasjon og\/eller motivasjon for skulearbeid er vegen fr\u00e5 Excel til Hill Climb Racing dessverre veldig kort. Dersom ein skal bruke digitale verkt\u00f8y m\u00e5 det ha ein klar hensikt. Det m\u00e5 og vere oppsyn og oppl\u00e6ring slik at ein nytter verkt\u00f8ya p\u00e5 ein tenleg m\u00e5te. Det er kanskje ikkje den beste strategien \u00e5 bruke ein heil time til \u00e5 teikne ein d\u00e5rleg illustrasjon til naturfagfors\u00f8ket i Paint, sj\u00f8lv om fors\u00f8ket skal leverast i Onenote. (Der vert det og blir liggande og ikkje blir borte dagen etterp\u00e5, men gjer at b\u00e5de foreldre, elevar og ikkje minst l\u00e6rar kan sj\u00e5 dette n\u00e5r det m\u00e5tte passe.) Ved bruk av t.d. Onenote saman med fysiske l\u00e6reb\u00f8ker kan l\u00e6raren i mykje st\u00f8rre grad ta i bruk, og styre bruken av, sekund\u00e6re tekster. I samfunnsfag er det aktuelt \u00e5 legge ut utdrag eller heile avisartiklar om ulike tema. Det kan og vere historiske kjelder som nyttast saman med l\u00e6reboka. L\u00e6raren har d\u00e5 teke avgjer om kjelda er god eller ikkje. Dette b\u00f8r diskuterast med elevane. Dersom det nyttast smarttavle kan denne og leggast ut i Onenote etter undervisninga. Dette kan vere til stor nytte, s\u00e6rskild for elever som av ulike grunner har fr\u00e5v\u00e6r den aktuelle timen. Samarbeidsrommet gir og store mogelegheiter for samhandling, men ogs\u00e5 her kan ein enkelt elev \u00f8ydelegge for alle andre, s\u00e5 det er viktig at det er struktur og at l\u00e6raren har ei st\u00f8 hand p\u00e5 rattet. Evna til \u00e5 stille sp\u00f8rsm\u00e5l, utforske og eksperimentere er viktig for dybdel\u00e6ring. Skulen skal verdsetje og stimulere elevane sin skaparkraft og b\u00f8n om viten.[13]<\/a> Ved bruk av digitale verkt\u00f8y kan desse punkta n\u00e5s, men det er krevjande og krev f\u00f8rebuing og mykje gjennomtanke.<\/p>\n\n\n\n Skulen og samfunnet generelt er komen dit at skal ein kunne fungere som deltakar i samfunnet og arbeidslivet m\u00e5 ein meistre den nye digitale kvardagen. Skulen har difor ei s\u00e6rskild viktig oppg\u00e5ve med \u00e5 hjelpe elevane til dette. Ein kan likevel hevde at \u00e5 bruke digitale b\u00f8ker, skrive engelskstil p\u00e5 pc, spille SimCity eller lage podcast om andre verdskrig ikkje l\u00e6rer elevane \u00e5 skaffe seg forsikring, tinge straumabonnement, betale rekningar i nettbanken eller levere skattemeldinga si p\u00e5 nettet. M\u00e5let m\u00e5 vere \u00e5 gjere dei i stand til \u00e5 forst\u00e5 verda og vere trygge p\u00e5 at dei meistrar digitale l\u00f8ysingar og kan skilje mellom fakta og l\u00f8gn i ei framtid vi ikkje veit kva bringer.<\/p>\n\n\n\n Kjelder:<\/p>\n\n\n\n Kluge, Anders: \u00abL\u00e6ring med digital teknologi \u2013 teorier og utvklingstrekk\u00bb, <\/em>Cappelen Damm AS, 1. utgave, 1. opplag, OSLO 2021<\/p>\n\n\n\n Skaug, J\u00f8rund H\u00f8ye; Hus\u00f8y, Alexander; Staaby, Tobias og N\u00f8sen, Odin: Spillpedagogikk \u2013 dataspill i undervisningen\u00bb, <\/em>Fagbokforlaget, 1. utgave, 2. opplag, Bergen 2021<\/p>\n\n\n\n Gilje, \u00d8ystein: \u00abp\u00e5 nye veier: l\u00e6remidler og digitale vert\u00f8y fr\u00e5 kunnskapsl\u00f8ftet til fagfornyelsen\u00bb<\/em>, Fagfellevurdert artikkel, Norsk pedagogisk tidsskrift, Universitetsforlaget 2-2021<\/p>\n\n\n\n Nettstader:<\/p>\n\n\n\n www.medietilsynet.no<\/a><\/p>\n\n\n\n www.udir.no<\/a><\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Gilje 2021:1,4<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Kluge 2021:19<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> Kluge 2021:14<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> Kluge 2021:14,<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> https:\/\/www.medietilsynet.no\/globalassets\/publikasjoner\/barn-og-medier-undersokelser\/2020\/201015-barn-og-medier-2020-hovedrapport-med-engelsk-summary.pdf<\/p>\n\n\n\n [6]<\/a> Skaug 2021 mfl.:14<\/p>\n\n\n\n [7]<\/a> Skaug 2021 mfl.:48<\/p>\n\n\n\n [8]<\/a> Kluge 2021:21<\/p>\n\n\n\n [9]<\/a> https:\/\/www.udir.no\/lk20\/overordnet-del\/formalet-med-opplaringen\/<\/p>\n\n\n\n [10]<\/a> Kluge 2021:23<\/p>\n\n\n\n [11]<\/a> \u00abDigital natives\u00bb (Prensky, 2001b i Kluge 2021:24)<\/p>\n\n\n\n [12]<\/a> Kluge 2021:24<\/p>\n\n\n\n [13]<\/a> https:\/\/www.udir.no\/lk20\/overordnet-del\/opplaringens-verdigrunnlag\/1.4-skaperglede-engasjement-og-utforskertrang\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Digitalisering av skulen. Digitalisering og bruk av ulike formar for digitale hjelpemiddel og verkt\u00f8y har for lengst vorte ein implementert del av norske elevars sin kvardag. Det er likevel slik at det kan vere stor skilnad fr\u00e5 skule til skule … Les videre
\n\n\n\n